Aantal commissariaten

De Wet Bestuur en Toezicht die op 1 januari 2013 in werking trad, stelt de volgende beperkingen ten aanzien van het aantal commissariaten:

  • Een commissariaat mag worden gecombineerd met maximaal 4 andere commissariaten bij andere 'grote' rechtspersonen. Voorzitterschappen tellen daarbij dubbel. Het maximum totaal aantal commissariaten bedraagt 5.
  • Een bestuursfunctie mag worden gecombineerd met maximaal 2 commissariaten bij andere 'grote' rechtspersonen. Niet toegestaan is een combinatie met het voorzitterschap van de RvC van een andere 'grote' rechtspersoon.

Een benoeming in strijd met deze voorschriften is nietig.

Grote rechtspersonen

Grote rechtspersonen zijn NV’s, BV’s en stichtingen die als 'groot' kwalificeren in de zin van het jaarrekeningenrecht. Dit is de rechtspersoon die op twee opeenvolgende balansdata voldoet aan twee van de volgende drie grenzen (art. 2:397 lid 1 BW):

  • waarde activa: meer dan € 17,5 miljoen;
  • netto-omzet (de term voor corporaties is bedrijfsopbrengsten): meer dan € 35 miljoen;
  • gemiddeld aantal werknemers: 250 of meer.

Uitzonderingen

Voor de vraag of het maximum aantal commissariaten is bereikt, blijven buiten beschouwing:

  • commissariaten bij woningbouwverenigingen;
  • commissariaten bij stichtingen die primair zijn gericht op bijvoorbeeld kerkelijke, charitatieve en culturele doelstellingen (deze stichtingen hebben geen winststreven en dus geen onderneming, en zijn op grond van wetgeving niet verplicht om een jaarrekening op te stellen);
  • commissariaten bij NV’s, BV’s en stichtingen die niet als ‘groot’ kwalificeren;
  • commissariaten bij groepsmaatschappijen van de grote NV/BV/stichting, ook wanneer de groepsmaatschappij als 'groot' wordt gekwalificeerd (een groep bestaat wanneer sprake is van een economische eenheid waarin rechtspersonen en vennootschappen organisatorisch zijn verbonden (artikel 2:24b BW);
  • aanstellingen tot adviseur of ambassadeur van een 'grote' NV/BV/stichting.

Voor zgn. woon-zorgcombinaties geldt geen uitzondering. Dit zijn juridisch twee rechtspersonen waarvan het commissariaat van beiden meetelt.

Benoemingen vóór 1 januari 2013 worden niet geraakt door deze wijziging. Dit betekent dat bestuurders en commissarissen die vóór 1 januari 2013 zijn benoemd in functie kunnen blijven tot het einde van hun benoemingstermijn, ongeacht hun aantal commissariaten.

Wanneer een benoeming tot commissaris of bestuurder na 1 januari 2013 rechtsgeldig plaatsvindt bij een niet-'grote' rechtspersoon en de rechtspersoon daarna op enig moment als 'groot' wordt gekwalificeerd, heeft dat geen gevolgen voor de rechtsgeldigheid van die benoeming.

Gevolgen nietigheid benoeming

Bij nieuwe benoemingen en herbenoemingen dient helder te zijn dat de kandidaat-commissaris het wettelijk aantal toegestane commissariaten niet overschrijdt. Een besluit tot benoeming van een persoon tot lid van de raad van commissarissen is namelijk nietig als de betrokkene het wettelijk toegestane aantal commissariaten overschrijdt. Dat betekent dat het benoemingsbesluit rechtskracht mist en dit heeft tot gevolg dat de benoeming van de betrokkene hierdoor ongeldig wordt.

Het betekent niet dat daardoor ook de besluiten van de RvC en/of de handelingen van de pseudo-commissaris geen rechtskracht hebben. Of dat het geval is moet worden beoordeeld aan de hand van het Burgerlijk Wetboek. Artikel 2:15 lid 1a BW bepaalt dat, besluiten van de RvC in strijd met wettelijke of statutaire bepalingen die het tot stand komen van besluiten regelen, vernietigbaar zijn. Artikel 3:36 BW beschermt een derde tegen de schijn die is gewekt met verklaringen of gedragingen.

Evaluatie

De wetswijziging wordt binnen drie jaar geëvalueerd. De VTW overlegt in dit kader met onder andere het ministerie van BZK over de praktische uitwerking van de wetswijziging en de consequenties voor het interne toezicht bij woningcorporaties.

Tags

VTW handreikingen
Toezicht met passie - een beweging