10

Enkele andere fiscale aandachtspunten

Hierna schetsen wij enkele andere fiscale aandachtspunten die relevant zijn om kennis van te nemen.

Vennootschapsbelasting

Verliesverrekening

Sinds het boekjaar 2022 zijn verliezen in de vennootschapsbelasting die zijn ge­leden vanaf het jaar 2013 onbeperkt voorwaarts verrekenbaar. Daartegenover staat dat sinds 1 januari 2022 de in een jaar verrekenbare verliezen tot een bedrag van € 1 miljoen volledig verrekenbaar zijn en boven de € 1 miljoen slechts ver­reken­baar is met 50% van de resterende belastbare winst van het betreffende jaar.

Doordat de omvang van de verliesverrekening in enig belastingjaar beperkt is, heeft deze wijziging feitelijk tot gevolg dat er bij belastbare winsten van meer dan € 1 miljoen vanaf het jaar 2022 vennootschapsbelasting verschuldigd is.

(ATAD-)renteaftrekbeperking

Sinds 1 januari 2019 is in de vennootschapsbelasting een nieuwe renteaftrek­beperking van toepassing. Hoewel de achtergrond van deze renteaftrekbeperking gelegen is in Europese anti-misbruikwetgeving, heeft deze regeling voor veel woningcorporaties een negatieve impact. Vanaf 1 januari 2022 is de maatregel verder aangescherpt.

De regeling houdt kort gezegd in dat er jaarlijks maximaal 24,5% (tot 2022 30% en daarna tot 2025 20%) van de gecorrigeerde fiscale winst (ook wel: fiscale EBITDA) aan ruimte is om rente fiscaal in aftrek te brengen of € 1 miljoen als dat hoger is. Rente die in enig jaar in aftrek is beperkt, kan op basis van de huidige regels on­beperkt worden voort gewenteld naar toekomstige jaren. Als in een toekomstig jaar 24,5% van de gecorrigeerde fiscale winst, dan wel het bedrag van € 1 miljoen, hoger is dan het totaal aan rentesaldo in dat jaar, is er ruimte om een deel van de voort gewentelde rente alsnog in aanmerking te nemen. In zoverre is er sprake van een verschuiving van rentelasten over de jaren heen. Veel woningcorporaties zien echter structureel jaarlijks een deel van de rentelasten in aftrek beperkt worden en daarmee het saldo aan voor gewentelde rente oplopen.

In geval van substantiële investeringen, die met vreemd vermogen worden ge­finan­cierd is het dan ook raadzaam om ook de effecten op de vennootschaps­belastingpositie in ogenschouw te nemen aangezien die aanvullende rentelasten mogelijk niet in aftrek kunnen worden gebracht voor de VpB.

De positie kan worden ingenomen dat het toepassen van de ATAD-regeling op cor­poraties in strijd is met het EU recht. Door op dit punt in bezwaar te gaan tegen de definitieve aanslag vennootschapsbelasting kunnen rechten op dit punt worden veilig gesteld. Daaraan zal wel een afwegings- en besluitvormingsproces vooraf gaan. Als toezichthouder kunt u bespreken op basis van welke afwegingen wel of niet in bezwaar is gegaan tegen de aanslagen waarop rente in aftrek is beperkt vanwege de ATAD-regeling.

Fiscale onderhoudsvoorziening

Bij veel woningcorporaties is nagedacht over de vorming van een fiscale onder­houdsvoorziening in de aangifte vennootschapsbelasting. Door middel van de fiscale onderhoudsvoorziening kunnen de toekomstige onderhoudsuitgaven voor een bepaalde planningshorizon (doorgaans tussen de 10 en 50 jaar) in één keer ten laste van het fiscaal resultaat worden gebracht. Hiermee kan uitstel van belasting­heffing worden gerealiseerd.

In de praktijk bestaat veel discussie met de Belastingdienst over de voorwaarden waaronder de fiscale onderhoudsvoorziening kan worden gevormd. Hier wordt een procedure over gevoerd door een woningcorporatie. Om de onzekerheid rond de uitkomst van deze procedure te beperken worden, tegen specifieke voor­waarden, vaststellingsovereenkomsten gesloten tussen woningcorporaties en de Belastingdienst over het vormen van een onderhoudsvoorziening met een ­be­perkte omvang. Van de rechtbank en het gerechtshof heeft de corporatie gelijk gekregen op een principieel punt rond de onderhoudsvoorziening. De Belastingdienst is in cassatie gegaan tegen de uitspraak van het gerechtshof.  Naar verwachting zal de Hoge Raad in 2026 of 2027 arrest wijzen over deze kwestie.

Voor veel woningcorporaties komt de vraag op of de fiscale onderhoudsvoor­ziening in het boekjaar 2018 (in de aangifte of in bezwaar tegen de definitieve aanslag) zal worden verantwoord. De reden hiervoor is dat dit het laatste jaar is dat de (ATAD-)renteaftrekbeperking nog niet van toepassing is. Als de fiscale onderhoudsvoorziening in een later jaar wordt gevormd, dan heeft de dotatie aan de fiscale onderhoudsvoorziening een negatieve invloed op de gecorrigeerde fiscale winst en leidt dat mogelijk tot een (al dan niet) tijdelijke renteaftrek­beperking.

Aangezien de fiscale onderhoudsvoorziening veelal om grote bedragen gaat zijn de belangen en risico’s groot.

Relevante algemene vennootschapsbelastingvragen

1. Wat is de impact van de (ATAD-)renteaftrekbeperking en op welke wijze wordt dit meegenomen bij investeringsbesluiten
2. Maakt de corporatie bezwaar tegen de aanslagen waarop rente niet is afgetrokken wegens de ATAD-regeling en welke afwegingen liggen ten grondslag aan het wel of niet in bezwaar gaan?
3. Is er een onderhoudsvoorziening gevormd en is er overleg geweest met de Belastingdienst over de fiscale onderhoudsvoorziening?

Btw

Algemene btw-positie van woningcorporaties

Er bestaat alleen recht op aftrek van btw indien en voor zover een woningcorpo­ratie btw-belaste prestaties verricht (bijvoorbeeld voor serviceabonnementen).

Een woningcorporatie die btw-vrijgestelde prestaties verricht heeft dan ook geen recht op aftrek van btw voor zover deze btw toerekenbaar is aan btw-vrijgestelde prestaties (zoals de verhuur van de woning). Een woningcorporatie heeft zowel btw-belaste als btw-vrijgestelde prestaties. Daarom heeft uw woningcorporatie ook deels recht op aftrek van btw. Dit is de zogenoemde pro rata aftrek op de algemene kosten. Onder deze algemene kosten vallen bijvoorbeeld gemaakte investeringen die zowel betrekking hebben op btw-belaste als vrijgestelde prestaties (eigen kan­toor, IT etc). Voor btw op investeringen die betrekking hebben op bepaalde roeren­de zaken, alle onroerende zaken en investeringsdiensten aan onroerende zaken met een minimale waarde van € 30.000 gelden bijzondere herzieningsregels. Het gebruik van deze zaken dient nauwkeurig te worden bijgehouden.

Het recht van aftrek van btw op de algemene kosten wordt berekend op basis van een verdeelsleutel. Deze verdeelsleutel is in beginsel gebaseerd op de omzet­verhouding. De splitsing op basis van de behaalde omzet gaat als volgt. Eerst wordt de verhouding bepaald tussen de omzet met aftrekrecht (belaste omzet) en de ­totale omzet. Onder ‘omzet’ wordt verstaan het totaal van de vergoedingen, ofwel de omzet exclusief omzetbelasting. Deze berekening dient jaarlijks te worden gemaakt. Het verdient aanbeveling om over 202 extra aandacht te besteden aan het bepalen van het pro ratapercentage en de algemene kosten, vanwege het sneller btw-belast worden van nutsvoorzieningen (zie hierna).

Servicekosten en nutsvoorzieningen

Als gevolg van het vernieuwde btw-vastgoedbesluit worden per 1 januari 2024 servicekosten die aan huurders in rekening worden gebracht voor andere presta­ties naast de verhuur, veel vaker belast met btw. Als de huurder (individueel dan wel gezamenlijk) de leveranciers of dienstverrichters zelf kan kiezen en/of kan beslissen in welke mate hij de goederen of diensten waarvoor hij servicekosten betaalt afneemt, moeten die prestaties voor de btw apart worden bezien van de verhuur. Deze prestaties zijn als uitgangspunt belast met btw. Van een keuze­mogelijkheid is sprake als elke huurder afzonderlijk óf de huurders gezamenlijk de dienstverrichter kunnen kiezen. Van belang is of de huurder de mogelijkheid heeft, zelfs al benut de huurder deze mogelijkheid niet.

Van een aparte, btw-belaste, prestatie is ook sprake bij de levering van nutsvoorzieningen (warmte, koude, warm kraanwater, etc.) die op basis van een individuele meter worden afgerekend. Als bijvoorbeeld stookkosten op basis van werkelijk gebruik afgerekend worden met huurders, zal dit voor 2025 nog veelal zonder heffing van btw hebben plaatsgevonden. Door deze wijziging zal dat belast worden met btw.

Voor servicekosten en nutsvoorzieningen gold een overgangsregeling die verhuurders van woningen tot 1 januari 2025 de tijd gaf om de wijzigingen ten aanzien van de btw-behandeling door te voeren.

Gedurende 2024 hebben verschillende corporaties afstemming gezocht met de Belastingdienst over de btw-behandeling van de servicekosten en nutsvoor­zieningen. Uit de standpunten van de Belastingdienst blijkt dat de levering van nutsvoorzieningen enkel als een aparte btw-belaste prestatie wordt gezien, als het verbruik gemeten wordt door middel van een individuele meter en de afrekening op basis hiervan plaatsvindt. Als géén sprake is van een individuele meter (bij­voorbeeld omdat de kosten omgeslagen worden op basis van aantal verhuur­eenheden of op basis van vierkante meters) of als nutsvoorzieningen worden afgerekend ten behoeve van de algemene ruimten in een complex, is géén sprake van een aparte prestatie.

Ten aanzien van overige servicekosten (zoals de schoonmaak van algemene ruim­ten) is de Belastingdienst van mening dat veelal geen keuze bestaat voor huurders. Dergelijke componenten blijven in dat geval voor de btw gezien worden als onderdeel van de verhuur en dus (in geval van reguliere woningen) vrijgesteld van btw.  

Relevante fiscale vragen 

1. Heeft een inventarisatie plaatsgevonden van de impact van de wijziging t.a.v. de btw-belastbaarheid van de servicekosten?
2. Zijn de benodigde aanpassingen in het ERP-systeem gemaakt om te borgen dat afdracht en terugvordering van btw t.a.v. servicekosten zoveel mogelijk geautomatiseerd verloopt?

Eisen btw-administratie

Voor woningcorporaties geldt een algemene administratieplicht. Daarnaast zijn voor de omzetbelasting administratieve eisen gesteld, zoals een degelijke facturenadministratie.

Met de toenemende digitalisering ziet de Belastingdienst steeds strikter op de naleving van een juiste en inzichtelijke vastlegging van de (financiële) admini­stratie. Een van de vereisten voor het recht op aftrek van btw is dat de woning­corporatie een correcte btw-administratie voert waaruit duidelijk blijkt hoeveel btw is verschuldigd en hoeveel btw kan worden teruggevraagd. Hierbij is het van belang dat zowel de uitgaande als de ontvangen facturen voldoen aan bepaalde wettelijke voorschriften en dat ook de btw op deze facturen apart in de admini­stratie wordt geboekt en bijgehouden. 

Om het recht op aftrek van voorbelasting goed te waarborgen is een degelijke btw-administratie dus van groot belang. Volledigheidshalve merken wij op dat de administratieve bescheiden die betrekking hebben op onroerende zaken moeten worden bewaard gedurende negen jaar volgende op het jaar waarin de ondernemer de onroerende zaak is gaan gebruiken. Deze langere bewaartermijn hangt onder meer samen met de voor onroerende zaken geldende herzienings­termijn.

Relevante fiscale vragen 

1. Is de btw-administratie van de woningcorporatie compliant met de geldende btw-regelgeving? In hoeverre is het primaire IT-systeem ondersteunend hieraan?
2. Hoe gaat de woningcorporatie om met de toepassing van de (fiscale) ketenaansprakelijkheid? Is hier beleid voor binnen de woningcorporatie?

Toepassing ketenaansprakelijkheid

In een aantal gevallen wordt de btw niet bij de leverancier, maar bij de afnemer geheven. Dit om mogelijke fraude met btw te voorkomen. In de praktijk wordt meestal gesproken van de verleggingsregeling in de bouw. Veel begrippen in de verleggingsregeling – zoals aannemer, onderaannemer en eigenbouwer – komen ook voor in de regeling voor de ketenaansprakelijkheid die geldt voor de loon­heffingen. Ondanks deze overeenkomsten zijn de verleggingsregeling en de ketenaansprakelijkheid geheel verschillende regelingen. Om dergelijke aansprake­lijkheid, voor zowel de omzetbelasting als loonheffingen, te voorkomen is een goede monitoring met betrekking tot kwalificaties als aannemer, onderaannemer en eigenbouwer geadviseerd.

Meer informatie met betrekking tot de verleggingsregeling in het kader van onderaanneming is beschikbaar via deze link. Voor nadere informatie over de aansprakelijkheid ten aanzien van loonheffingen in het kader van ketenaansprakelijkheid verwijzen wij graag naar de volgende link.

In de praktijk merken wij dat aannemers regelmatig vragen aan woningcorporaties om een verklaring ter onderbouwing dat zij als eigenbouwer kwalificeren.  Deze verklaring moet dan door de woningcorporatie worden opgevraagd bij de Belasting­dienst. Wij merken echter dat de Belastingdienst sneller van mening lijkt dat een woningcorporatie bij de uitvoering van een nieuwbouw of onderhouds­project niet als eigenbouwer kwalificeert. Ter voorkoming van risico’s adviseren wij woningcorporaties hun proces rondom de (al dan niet) kwalificatie als eigen­bouwer opnieuw te beoordelen. Hierbij is relevant (1) of / wanneer de woning­corporatie als eigenbouwer kwalificeert en (2) als dat zo is, welke risicobeperkende maatregelen getroffen moeten worden.

Loonheffingen

Inhuur van derden / zzp’ers

Indien een persoon werkzaamheden in dienstbetrekking verricht voor de woning­corporatie, is de woningcorporatie als werkgever verplicht loonheffing in te houden op de betaling en deze loonheffing samen met de premies werknemers­verzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet (samen de loonheffingen genoemd) af te dragen aan de Belastingdienst. 

Een persoon is in dienstbetrekking werkzaam indien cumulatief wordt vol­daan aan de voorwaarden loon, arbeid en gezag. Heeft de woningcorporatie ten on­rechte een arbeidsrelatie niet als dienstbetrekking behandeld en kan de Belastingdienst achteraf aannemelijk maken dat er sprake is van een dienst­betrekking dan bestaat het financiële risico dat de uitbetaalde bedragen als netto loonbetalingen worden aangemerkt. In het meest slechte scenario, wanneer de Belastingdienst stelt dat de woningcorporatie had kunnen weten dat de arbeids­relatie kwalificeert als dienstbetrekking voor de loonheffingen, kan daarbij het anoniementarief worden toegepast. Dit betekent dat de woningcorporaties ongeveer 108,3% aan loonheffing en circa 20% aan premies werknemersverze­keringen verschuldigd is over de aan zzp’ers uitbetaalde bedragen (excl. boete en heffingsrente). De Belastingdienst kan in principe een naheffingsaanslag opleggen voor het lopende jaar en de afgelopen vijf jaren. De Belastingdienst dient hierbij wel het handhavingsmoratorium wat gold tot 1 januari 2025 te respecteren. Daarnaast bestaat het risico dat de zzp’er een arbeidsrechtelijke claim indient voor onder andere niet genoten verlof- en/of pensioenrechten. Het risico op deze arbeids­rechtelijke claims staat los van de kwalificatie van de arbeidsrelatie door de Belastingdienst.

De woningcorporatie kan het risico op een naheffingsaanslag beperken door op basis van de overeenkomst én de feitelijke gang van zaken aan te kunnen tonen dat de werkzaamheden niet in dienstbetrekking c.q. op basis van een arbeids­overeenkomst zijn verricht. Hierbij moet worden opgemerkt dat dit lastig(er) is naarmate de duur en omvang van de werkzaamheden hoog is, de werkzaamheden dichter aanschuren tegen de reguliere werkzaamheden die ook in dienstbetrekking door werknemers van de woningcorporatie worden uitgevoerd (de werkzaam­heden zijn ingebed in de organisatie), of de zzp’er deelneemt aan algemene overleggen, teamuitjes en borrels (de werkende is ingebed in de organisatie).

Beoordeling dienstbetrekking

Er zijn verschillende soorten arbeidsrelaties met elk zijn eigen kenmerken. In de praktijk dient per arbeidsrelatie te worden beoordeeld welke situatie van toe­passing is. Het is de vraag of de persoon daadwerkelijk als zzp’er werkzaamheden verricht via een overeenkomst van opdracht, of dat er gezien de feiten en omstan­digheden waaronder wordt of zal worden gewerkt, toch sprake is van een (fictieve) dienstbetrekking voor de loonheffingen. Voor de loonheffingen is er sprake van een dienstbetrekking als cumulatief aan de volgende drie criteria is voldaan:

• er bestaat een verplichting om de arbeid persoonlijk te verrichten;
• de woningcorporatie is verplicht om voor die arbeid een vergoeding te betalen;
• de woningcorporatie heeft de mogelijkheid om gezag uit te oefenen over de verrichte werkzaamheden.

De Hoge Raad heeft in het zogenoemde Deliveroo-arrest 9 gezichtspunten geduid welke in ieder geval van belang zijn bij de kwalificatie van een arbeidsrelatie.

Deze gezichtspunten vormen tevens de basis voor het toetsingskader wat de Belastingdienst gebruikt bij de beoordeling van een arbeidsrelatie. Voor de vraag of sprake is van een dienstbetrekking is niet zozeer van belang hoe partijen hun overeenkomst noemen en/of wat partijen willen of beogen. De feitelijke situatie is doorslaggevend. Voor de beoordeling van de arbeidsrelatie dienen alle feiten en omstandigheden in onderlinge samenhang te worden beoordeeld. Dit dient niet alleen bij de aanvang van de opdracht te worden beoordeeld, maar ook tijdens de uitvoering van de werkzaamheden.

Wet Deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wdba)

Met de invoering van de Wdba per 1 mei 2016 kan worden gewerkt met ‘model­overeenkomsten’. Iedere opdrachtgever heeft de mogelijkheid om een overeen­komst van opdracht op te stellen waarmee zij wil werken met de zelfstandige. Deze kon aan de Belastingdienst worden voorgelegd ter (fiscale) beoordeling of er op basis van deze overeenkomst geen sprake is van een arbeidsovereenkomst en daarmee een dienstbetrekking. Als de voorgelegde overeenkomst was goedgekeurd door de Belastingdienst (geen dienstbetrekking), was de woningcorporatie in prin­cipe gevrijwaard van het inhouden en/of afdragen van loonheffingen, mits in de praktijk ook daadwerkelijk volgens die overeenkomst wordt gewerkt. Ook heeft de Belastingdienst een aantal goedgekeurde modelovereenkomsten op de website (www.belastingdienst.nl/dba) geplaatst.

De Belastingdienst neemt sinds 6 september 2024 echter geen nieuwe aanvragen of nieuwe verlengingen voor de modelovereenkomsten in behandeling. De lopende, goedgekeurde modelovereenkomsten worden geëerbiedigd tot eind 2029, mits zij voldoen aan (nieuwe) wet- en regelgeving en rechtspraak. Ook de lopende model­overeenkomsten, welke vóór eind 2029 vervallen, blijven geldig tot eind 2029. De goedgekeurde modelovereenkomsten bieden alleen zekerheid als in de praktijk wordt gewerkt conform de modelovereenkomst. Het is de verantwoordelijkheid van de opdrachtgever en opdrachtnemer om te monitoren of hieraan wordt vol­daan. Dit is nadrukkelijk van belang omdat de Belastingdienst dit zal navragen en/of gaat toetsen.

Opheffing handhavingsmoratorium

Per 1 januari 2025 is het handhavingsmoratorium van de Belastingdienst ver­vallen.  Vanaf 1 januari 2025 kan de Belastingdienst weer direct correctie­verplichtingen en naheffingsaanslagen opleggen aan de woningcorporatie. De Belastingdienst mag echter niet verder teruggaan dan 1 januari 2025, tenzij sprake is van kwaadwillendheid of van een aanwijzing die voor die datum is gegeven. Daarnaast legt de Belastingdienst geen verzuim- en vergrijpsboetes over 2025 op als de woningcorporatie kan aantonen dat zij actief bezig is met de juiste kwali­ficatie van de arbeidsrelaties. Dit betekent dat als bijvoorbeeld in het jaar 2027 een controle door de Belastingdienst wordt uitgevoerd “over” het jaar 2025, dat dan voor het jaar 2025 geen verzuim en vergrijpboete wordt opgelegd als de woningcorporatie aantoonbaar actief aan de slag is gegaan met dit onderwerp in 2025.

Voor het kalenderjaar 2026 heeft de Belastingdienst toegezegd dat zij geen ver­zuim­boetes oplegt en in beginsel start met een bedrijfsbezoek in plaats van een boekenonderzoek. Indien hier reden toe is, kan een boekenonderzoek gestart worden. Wel kan de Belastingdienst vergrijpboetes opleggen.  

Bestuurder van een stichting

Uit vaste rechtspraak volgt dat een bestuurder van een stichting in principe in een for­mele gezagsverhouding tot de stichting staat. Hieruit volgt dat indien de be­stuur­­­­der van een stichting gedurende een zekere tijd verplicht is tot het verrichten van persoonlijk arbeid en hiervoor ook loon ontvangt, sprake is van een dienst­betrekking voor de loonheffingen. Let wel, voor elke situatie dient afzonderlijk te worden beoordeeld of mogelijk buiten dienstbetrekking kan worden gewerkt.

Wetsvoostel verduidelijking beoordeling arbeidsrelatie en rechtsvermoeden (Wvbar)

In juli 2025 is het wetsvoorstel Wet verduidelijking beoordeling arbeidsrelatie en rechtsvermoeden (Wvbar) ingediend bij de Tweede Kamer ter behandeling. Het wetsvoorstel is door de Tweede Kamer niet controversieel verklaard, waardoor behandeling gedurende de demissionaire staat van het kabinet mogelijk blijft. De beoogde inwerkingtreding staat gepland voor 2026.  Doel van dit wetsvoorstel is om schijnzelfstandigheid te verminderen en een duidelijk toetsingskader te bieden zodat werkenden en werkgevenden meer duidelijkheid hebben over hun rechts­positie. Het is de verwachting dat na invoering van het wetsvoorstel in minder ­situaties een zzp’er kan worden ingehuurd.

Bij invoering van de Wvbar gaat worden getoetst in welke mate de arbeid wordt verricht onder werkinhoudelijke aansturing of organisatorische sturing door de woningcorporatie (W) en of de werknemer de arbeid voor eigen rekening en risico verricht (Z). Op het moment dat W niet aanwezig is dan is geen sprake van een ‘werken in dienst van’ en dus ook niet van een arbeidsovereenkomst. Op het mo­ment dat (W) wel aanwezig is, dient getoetst te worden of (Z) zwaarder weegt dan (W). Indien dit het geval is, is geen sprake van een arbeidsovereenkomst. Als (W) zwaarder weegt dan (Z), is er wel sprake van een arbeidsovereenkomst. Indien (W) en (Z) gelijk zijn, dient getoetst te worden of de persoon zich als ondernemer ­gedraagt in het economisch verkeer (OP) om tot een beoordeling van de arbeids­relatie te komen.

Relevante vragen

1. Is de corporatie zich ervan bewust dat per 1 januari 2025 het inhuren van zzp’ers een veel groter risico vormt, vanwege het beëindigen van het handhavingsmoratorium?
2. Is in de administratieve organisatie een proces ingericht zodat alle externen in beeld zijn voor de organisatie en is een proces ingericht zodat deze externen juist worden gekwalificeerd (uitzendkracht, detachering, zzp)?
3. Hoe is geborgd dat uitsluitend overeenkomsten van opdracht worden aangegaan met zzp’ers die daadwerkelijk buiten gezag de opdracht kunnen uitvoeren?
4. Hoe is geborgd dat de overeenkomst gesloten met zzp’ers feitelijk wordt nageleefd?

Proces loonaangifte

Als er sprake is van een dienstbetrekking, dient de werknemer op een juiste wijze te worden geïdentificeerd en maandelijks in de loonadministratie te worden betrokken.

In de praktijk blijkt dat de combinatie van de complexe loonheffingensystematiek enerzijds en de loonaangifteketen anderzijds maakt dat het lastig is om een juiste aangifte loonheffingen in te dienen die aan alle daaraan gestelde voorwaarden voldoet, ook al is de kwaliteit van de software zeer hoog. Bij een verscheidenheid aan organisaties en payroll software blijkt dat er fouten zitten in de inrichting van de software (menselijk handelen) en/of in het gebruik ervan. Denk hierbij aan de juiste premiepercentages invoeren, de juist vinkjes zetten bij bijvoorbeeld de verzekeringsplicht en/of het invullen van de juiste inkomenscode.

Deze fouten kunnen leiden tot een te hoge of te lage afdracht van de loonheffingen met risico op naheffingsaanslagen en boetes en veroorzaken het risico dat uitkeringen, toeslagen en tegemoetkomingen worden gebaseerd op de verkeerde gegevens. Dit laatste kan indirect leiden tot extra lasten in de vorm van correctieverplichtingen, te hoge doorbelasting van schadelast, een hoge werkdruk en ontevredenheid onder de werknemers. Belangrijk is om maatregelen in de organisatie te implementeren die borgen dat het proces van de loonaangifte juist verloopt (tax control framework).

Werkkostenregeling

Onder de werkkostenregeling behoren in beginsel alle vergoedingen en verstrekkingen tot het belastbare loon van de werknemer, waarna bepaalde vergoedingen en verstrekkingen worden uitgezonderd van het loonbegrip. 

Daarnaast wordt de waarde van sommige voorzieningen op de werkplek op nihil gewaardeerd (nihilwaardering), waardoor de werknemer niet belast wordt over de verstrekking van deze voorzieningen.

Voor de vergoedingen, verstrekkingen en ter beschikkingsstellingen die niet zijn uitgezonderd van het loonbegrip en die niet op nihil worden gewaardeerd, geldt dat deze vergoedingen, verstrekkingen en ter beschikkingsstellingen in beginsel als belast loon kwalificeren bij de werknemer waarover de werknemer loonheffing is verschuldigd die door de werkgever wordt afgedragen aan de Belastingdienst.

De werkgever kan echter bijna alle vergoedingen, verstrekkingen en terbeschik­king­stellingen aanwijzen als zogenoemd eindheffingsbestanddeel onder de werk­kostenregeling, zodat ook deze vergoedingen, verstrekkingen of terbeschikking­stellingen onbelast blijven. Over dit eindheffingsloon is de werkgever 80% eind­heffing verschuldigd, tenzij sprake is van:

• verplicht werknemersloon (hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan ongebruikelijke vergoedingen, de bijtelling van de auto van de zaak en vergoeden van verkeersboetes);
• gerichte vrijstellingen;
• de werkgever de vergoeding, verstrekking of ter beschikkingsstelling heeft onder­gebracht in de vrije ruimte (in 2025 en 2026: 2,00% over de eerste € 400.000 aan fiscale loonsom en 1,18% over het meerdere).

Voor meer informatie: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/personeel-en-loon/

In de cao Woondiensten (2025-2027) staan diverse vergoedingen, verstrekkingen en terbeschikkingstellingen aan corporatiemedewerkers opgenomen. Van elke ­vergoeding, verstrekking of terbeschikkingstelling moet bepaald worden wat de fiscale kwalificatie is. Daarbij is ook van belang om vast te stellen in hoeverre ­bijvoorbeeld gebruik kan worden gemaakt van een gerichte vrijstelling onder de werkkostenregeling zodat de woningcorporatie noch de corporatie­medewerker loonheffing verschuldigd is over deze vergoeding, verstrekking of terbeschikking­stelling.

Tot slot dient nog te worden opgemerkt dat voor de Wet normering topinkomens (WNT) vergoedingen, verstrekkingen en terbeschikkingstellingen die zijn aan­gewezen als eindheffingsbestanddeel (werkkostenregeling), niet tot de bezoldiging worden gerekend mits wordt voldaan aan het gebruikelijkheidscriterium. Het maakt hierbij niet uit of een gerichte vrijstelling van toepassing is of dat deze ­kosten ten laste van de zogenaamde vrije ruimte binnen de werkkostenregeling ­komen dan wel 80% eindheffing door de werkgever wordt betaald.

Overigens tellen voorzieningen die (deels) op de werkplek worden gebruikt of ver­bruikt en die voor de loonheffingen op nihil worden gewaardeerd (bijvoorbeeld consumpties zoals koffie, thee etc.) niet mee als bezoldiging. Evenmin worden ­ver­goedingen voor intermediaire kosten tot de bezoldiging gerekend.

Indien vergoedingen, verstrekkingen en terbeschikkingstellingen ten onrechte als eindheffingsloon onder de werkkostenregeling zijn gekwalificeerd, omdat bijvoor­beeld niet wordt voldaan aan het gebruikelijkheidscriterium of de aanwijzing als eindheffingsloon blijkt niet uit de administratie, kan dit tot gevolg hebben dat de vergoedingen, verstrekkingen of terbeschikkingstellingen alsnog tot het brutoloon moeten worden gerekend. Dit laatste betekent voor de WNT dat de bezoldiging met terugwerkende kracht stijgt en dat sprake zou kunnen zijn van een overschrijding van het WNT-bezoldigingsmaximum en daarom sprake is van een onverschuldigde betaling.

Relevante vragen

1. Hoe is geborgd dat alle vergoedingen en verstrekking in beeld zijn en op een juiste wijze zijn geclassificeerd voor de werkkostenregeling?
2. Is de administratieve organisatie ingericht voor een juiste verwerking van de werkkostenregeling en hoe wordt geborgd dat de vergoedingen en verstrekkingen op een juiste wijze worden geboekt?
3. Hoe wordt geborgd dat de vereiste onderliggende documentatie aanwezig is voor de vergoedingen en verstrekkingen die als gerichte vrijstelling worden gekwalificeerd?
4. Zijn er binnen de woningcorporaties vergoedingen, bijvoorbeeld hoge netto vaste kostenvergoedingen, die mogelijk in strijd zijn met het gebruikelijkheidscriterium?

Duurzame inzetbaarheid

De cao Woondiensten verplicht dat werkgevers één keer in de twee jaar een Strategische Personeelsplanning (SPP) maken. De SPP heeft als doel om de duurzame inzetbaarheid van personeel te vergroten. Hier lopen diverse thema’s (o.a. arbeidsvoorwaarden, verzuim en preventie, financieel en fiscale mogelijk­heden) door elkaar en het is belangrijk dit te stroomlijnen en samen te laten ­komen. Tegenwoordig hebben veel medewerkers de mogelijkheid om meer dan ­incidenteel thuis te werken. Dit laatste brengt met zich mee dat de Arbeidsomstandighedenwet meer maatregelen/voorzieningen van u als werkgever verwacht voor de werkplek thuis dan voorheen om verzuim en uitval te voorkomen. Hoe is dit ­geborgd binnen uw woningcorporatie?

Diverse overige loonheffingen thema’s

Deze uitgave heeft als doel op hoofdlijnen te informeren. Andere thema’s die de loonheffingen raken zijn onder meer:

Het loopbaanontwikkelingsbudget

Op grond van de cao hebben medewerkers de beschikking over een budget voor loopbaanontwikkeling. Belangrijk is om te weten dat de woningcorporatie als inhoudingsplichtige verantwoordelijk blijft voor de fiscaal juiste verwerking van de opleiding die de werknemer hiervoor kiest. De opleiding dient namelijk – naast de voorwaarden van de cao – aan voorwaarden te voldoen om onder een gerichte vrijstelling (werkkostenregeling) te vallen. Naar onze ervaring beoordeelt de Belastingdienst deze arbeidsvoorwaarde steeds strenger, vooral gelet op aanzienlijke omvang van dit budget. 

Regeling voor Vervroegde Uittreding

Sinds enkele jaren kent de cao een generatiepactregeling waarbij oudere mede­werkers in de gelegenheid worden gesteld om voorafgaand aan hun pensioen ­minder te gaan werken. Een betaling die een woningcorporatie doet in het kader van beëindigingsafspraken en/of regelingen met oudere medewerkers (bijvoorbeeld volledig vrijstellen van werk) kan worden aangemerkt als een verkapte regeling voor vervroegde uittreding (hierna: RVU). Het maakt hierbij niet uit of dit een individuele beëindigingsafspraak is, of een regeling aan een groep oudere medewerkers in het kader van bijvoorbeeld een reorganisatie.

Wordt de beëindigingsvergoeding als een RVU aangemerkt, dan is de woning­corporatie over deze vergoeding een zogenoemde pseudo-eindheffing verschuldigd die niet mag worden verhaald op de werknemer(s). Deze pseudo-eindheffing bedraagt vanaf 2026 57,7% (voorheen 52%). De pseudo-eindheffing wordt richting 2028 stapsgewijs verhoogd naar 65%. Naast deze pseudo-eindheffing moet de woningcorporatie uiteraard ook de gebruikelijke loonheffing(en) inhouden en/of afdragen aan de Belastingdienst. Er zijn daarbij regels en voorwaarden op grond waarvan de pseudo-eindheffing bij een RVU achterwege kan blijven. Tot 31 december 2028 geldt onder voorwaarden een drempelvrijstelling bij een RVU voor oudere medewerkers (ouder dan 64 jaar). Over deze vrijstelling is de woningcorporatie geen pseudo-eindheffing RVU verschuldigd.

Let wel, het bovenstaande staat in beginsel los van de WNT-normering op beëindigingsvergoedingen, en er kan een zekere samenloop zijn. 

Wagenpark

Woningcorporaties zetten regelmatig auto’s in voor gemeenschappelijk gebruik waarbij geen bijtelling voor het eventuele privégebruik wordt toegepast. De bijtelling voor privégebruik auto mag in beginsel alleen achterwege blijven als overtuigend wordt bewezen dat de auto voor niet meer dan 500 kilometer op kalenderjaar basis privé wordt gebruikt. De vraag is of dat bij uw woning­corporatie goed is geregeld en uw organisatie de controle hierop heeft geborgd. Wij zien in de praktijk dat dit onderwerp vaak onderdeel is van een controle door de Belastingdienst omdat de bewijslast bij de woningcorporaties ligt om aan te tonen dat een auto niet voor privégebruik is ingezet. 

Vanaf 1 juli 2024 moeten werkgevers met meer dan 100 werknemers de Co2 uitstoot van de door haar werknemers gereden zakelijke ritten en kilometers gereden voor woon-werkverkeer, gaan registreren. Een maal per jaar moet de Co2 uitstoot van deze kilometers gemeld gaan worden aan RVO.

Equal Pay

Het Europees Parlement heeft de Richtlijn Beloningstransparantie aangenomen. Deze richtlijn introduceert een set aan maatregelen, die als doel hebben arbeids­voorwaarden transparanter te maken en daarmee de beloning tussen mannen en vrouwen gelijker. De richtlijn dient te worden omgezet in Nederlandse wetgeving. Hiervoor is wetgeving in voorbereiding. Inwerkingtreding is beoogd op uiterlijk 1 januari 2027.