3

De VTW als bevorderaar van de kwaliteit van het intern toezicht

VTW is bewaker van het op professionele, integere en transparante wijze vorm geven aan het interne toezicht bij corporaties. VTW zwengelt discussie, onderzoek en evaluatie aan, oefent invloed uit op de definiëring van de kaders en codes. VTW is het kritisch geweten van het interne toezicht. VTW zal regelmatig publiekelijk laten zien hoe haar leden presteren.

VTW commissarissenpool voor ontstentenis en belet

De VTW heeft in de 2e helft van 2017 een speciale “commissarissenpool” ingesteld. Hierin zitten ‘fit & proper’ bevonden leden die in noodgevallen op korte termijn kunnen inspringen, indien er in een RvC onverhoopt door ontstentenis of belet vacatures ontstaan. Er is in 2018 door de leden en/of de Autoriteit Woningcorporaties 8 keer aan de VTW gevraagd om namen aan te leveren vanuit de commissarissenpool.

Hulplijn Commissarissen

De Hulplijn Commissarissen is sinds 1 juli 2017 actief. Het is een laagdrempelige manier om advies te vragen aan de VTW indien er een probleem is. In beginsel kunnen zowel individuele leden van een RvC als de RvC als collectief gebruik maken van de Hulplijn. Hierbij gaat het om een op redelijke gronden gebaseerd vermoeden van een (dreigende) onenigheid of een misstand, waaronder begrepen tegenstrijdige belangen en integriteitsproblemen bij een woningcorporatie en waarbij een maatschappelijk belang in het geding is. Alle informatie die verband houdt met de adviesvraag wordt vertrouwelijk behandeld en niet zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de verzoeker ter beschikking gesteld of vrijgegeven aan derden. In 2019 is 14 keer gebruik gemaakt van de hulplijn.

Toezicht met Passie

De beweging ‘Toezicht met Passie’ is eind 2016 gestart om het toezicht van de toekomst mede vorm te geven. De beweging is geen ‘losstaande’ activiteit binnen de VTW, maar is een integraal onderdeel geworden van het zowel het strategische beleidsplan als de praktische uitvoering van onze activiteiten. Toezicht met Passie is daarmee niet meer weg te denken binnen de werkwijze van de VTW.

Governancecode Woningcorporaties (GCW)

De Governancecode Woningcorporaties is in 2019 geëvalueerd door VTW en Aedes. Vanuit de VTW is hier ad hoc door leden meegekeken. De VTW en Aedes hebben ervoor gekozen om de evaluatie dit keer op beperkte wijze uit te voeren. Dit proces heeft geleid tot een aantal aanpassingen, waar het Aedes congres en de ALV van de VTW in november 2019 mee hebben ingestemd. Per 1 januari 2020 is de nieuwe Governancecode in werking getreden.

Lidmaatschapseisen

Leden van de VTW hebben zich gebonden aan een aantal lidmaatschapseisen. Voor de handhaving hiervan door bestuur is een interne procedure opgesteld (met als ultieme middelen schorsing van het lidmaatschap en royement) die is gebaseerd op de statuten en het huishoudelijk reglement. Hierbij vindt op zorgvuldige wijze hoor en wederhoor plaats en heeft het lid recht om beroep in te stellen bij de commissie van aanbeveling en beroep.

De belangrijkste lidmaatschapseis is het toepassen van de Governancecode Woningcorporaties 2015 en de verantwoording hierover in het jaarverslag van de corporatie en in het RvC-verslag dat hier onderdeel van uitmaakt. De lidmaatschapseisen m.b.t. permanente educatie, 4-jaarlijkse visitatie, publicatie beloningsbeleid bestuur en RvC en de maximale zittingstermijn van commissarissen maken onderdeel uit van de Governancecode. Niet hierin opgenomen is de in 2015 door de ALV vastgestelde VTW-Beroepsregel Honorering Bezoldiging commissarissen, waarvan de bezoldigingsmaxima lager zijn dan die van de WNT.

In 2019 is op basis van door de Aw aangeleverde geanonimiseerde gegevens gekeken naar de bezoldiging van het interne toezicht in 2018. De totale som van de bezoldiging bedroeg € 16,23 miljoen en steeg ten opzichte van 2017 met +3,4%. Maar lag -30,6% en -21,6% onder het maximum dat op grond van respectievelijk de WNT en VTW-Beroepsregel mogelijk zou zijn geweest.

In 2019 zijn 2 leden geschorst vanwege het niet voldoen aan de PE lidmaatschapseis 2018.

Begin januari 2020 had 16% van de leden nog niet voldaan aan de PE lidmaatschapseis 2019. In de jaren ervoor lag dit percentage beduidend lager (zie onderstaande tabel). Begin mei was dit gedaald tot ruim 6%. Ongeveer de helft hiervan is in 2019 benoemd. Dit is in ieder geval reden voor het bureau om in de informatiemail naar nieuwe leden, bij het punt ‘permanente educatie’ nadrukkelijker aan te geven dat het een lidmaatschapseis betreft en hierbij te verwijzen naar de interne procedure.

Leden voldaan / niet voldaan
 
2019 
2018 
2017 
2015-2016 
Totaal aantal leden
1.210
100%
1.236
100%
1.296
100%
1.346
100%
Voldaan
1.015
84%
1.183
96%
1.264
98%
1.266
94%
Niet voldaan
195
16%
53
4%
32
2%
80
6%

Ledenonderzoek

In de zomerperiode 2019 is door onderzoeksbureau Noordam & De Vries een ledenonderzoek uitgevoerd. De VTW doet om de paar jaar een dergelijk onderzoek om de tevredenheid van de leden bij de producten en diensten van de VTW te meten.

Na een kwalitatief vooronderzoek in de maanden juni en juli 2019 (oriënterende startsessie met een ledenwerkgroep en een focusgroep sessie met leden) is op basis hiervan een vragenlijst voor de online enquête opgesteld. De online enquête is uitgevoerd in de periode van 1 augustus tot 16 september onder alle 1.269 leden met 1.428 toezichtfuncties bij woningcorporaties. In totaal hebben 396 leden de vragenlijst volledig ingevuld (respons: 31%). De waardering van de leden is hoog: een 7,4.

Daarnaast heeft Noordam & De Vries ook de belanghouders bevraagd. Voor het stakeholdersonderzoek zijn 20 stakeholders benaderd; 11 hebben de vragenlijst ingevuld. Het cijfer is een 7,5. De VTW is tevreden met de waardering van de belanghouders. Hieruit blijkt een goede samenwerking en betrokkenheid bij elkaars werk.

De waardering van de leden voor de VTW activiteiten is vergelijkbaar met eerdere ledentevredenheidsonderzoeken (2009, 2012, 2017). De kunst is om leden goed uit te vragen over verbeterpunten en over de zaken die nog gemist worden.

Leden denken verschillend over de rol die de VTW heeft als belangenbehartiger. Het algemene beeld is dat de externe lobby nog verder kan worden geoptimaliseerd.

Het bureau betrekt de uitkomsten, leerpunten (“wat gaat er goed, wat kan er beter”) bij de nieuwe meerjarenstrategie 2021-2023.